Πανεπιστήμια: η «άλλη» ή μήπως η «ίδια» κρίση;

Του Αλέκου Λασκαράτου

Το άρθρο του Γιάνη Βαρουφάκη αλλά και τα σχόλια που το ακολούθησαν, μου δίνουν την ευκαιρία να αναφερθώ και εγώ στο θέμα της κρίσης στα πανεπιστήμια. Κατά τη γνώμη μου, η κρίση αυτή είναι απόλυτα συνδεδεμένη με τη γενικότερη κρίση που περνά η κοινωνία μας. Κρίση αξιών, στόχων και αξιοκρατίας. Κρίση όπου το «όνειρο» δεν υπάρχει πια γιατί εμείς, η προηγούμενη γενιά, το ποδοπατήσαμε, το υφαρπάσαμε, το ξεφτιλίσαμε και τελικά το καταργήσαμε. Όλοι συμφωνούμε ότι η νεολαία είναι το μέλλον και η ελπίδα της κοινωνίας μας. Αυτό ισχύει ακόμα περισσότερο για τους φοιτητές που, υποτίθεται ότι, αύριο θα τη στελεχώσουν. Είναι σε μία ηλικία που ακόμα «ονειρεύονται». Ονειρεύονται μιά κοινωνία πιο δίκαιη και πιο ποιοτική όπου θα υπάρχει αξιοκρατία, όπου η γνώση αποτελεί εφόδιο για καλύτερη ζωή, όπου η εργασία είναι στίβος για την ολοκλήρωση του καθενός και της καθεμιάς, όπου τα υλικά αγαθά δεν είναι ο μόνος και αποκλειστικός στόχος.

Αντί όλων αυτών εμείς τους προσφέρουμε μια κοινωνία σε κατάσταση προχωρημένης σήψης όπου τίποτε από τα παραπάνω δεν ισχύει. Μια κοινωνία χωρίς αξιοκρατία, μια κοινωνία της αρπαχτής με μοναδικό όνειρο και στόχο το γκλάμορ, το 4Χ4, το σπίτι με πισίνα, τον υπέρμετρο καταναλωτισμό και την επίδειξη. Μια κοινωνία όπου δεν είμαστε τίποτε αλλά έχουμε πολλά. Και βέβαια για να γίνουν όλα αυτά πρέπει να κλέψουμε, να ποδοπατήσουμε, να τα «καταφέρουμε» και όχι να «πετύχουμε». Σε δέκα χρόνια όταν θα έχουν πια τριανταρίσει, οι περισσότεροι θα επιδιώξουν να ενταχθούν στο «σύστημα» τώρα όμως αντιδρούν και μερικοί επαναστατούν. Και πώς το κάνουν αυτό; Μα με τον πιο άτσαλο, προκλητικό, και κάποιες φορές βίαιο, τρόπο.

Η συμπεριφορά αυτή αποτελεί το επιφαινόμενο και όχι βέβαια το φαινόμενο. Αν δεν δούμε τα πράγματα έτσι όπως είναι δεν πρόκειται ποτέ να συνεισφέρουμε στη λύση. Αν συνεχίσουμε να βλέπουμε μόνο το δέντρο και όχι το δάσος, αν περνάμε δίπλα από τα πράγματα χωρίς να τα αγγίζουμε, το πρόβλημα θα συνεχίσει να υπάρχει και εμείς θα συνεχίσουμε να έχουμε το βολικό και αφ’υψηλού καταφύγιο της «καθωσπρέπει» στηλίτευσης.

Μου έχει τύχει να συζητήσω με φοιτητές και φοιτήτριες με σκουλαρίκια στα χείλη και τη μύτη, πράσινα μαλλιά, ξυρισμένα κεφάλια και άλλα τέτοια εξωτερικά, και εξωτικά, σημάδια «επανάστασης» και «τσαμπουκά» και να διαπιστώσω ότι αφού πρώτα αραδιάσουν με αρκετή αφέλεια τα τσιτάτα τους, μετά από λίγο και με τη συζήτηση, μαλακώνουν και δέχονται ότι τα πράγματα μπορεί και να μην είναι έτσι όπως τα βλέπουν και τα λένε αρχικά. Είναι φανερό ότι έχουν (μεγάλη) ανάγκη κάποιος από την «άλλη πλευρά» να τους αντιμετωπίσει σαν ίσος προς ίσο και να επιχειρηματολογίσει μαζί τους.

Αυτή η στάση έχει φέρει πάντα θετικά αποτελέσματα. Υπάρχει βέβαια ο κίνδυνος να θεωρηθεί «εργατοπατερίστικη» ή για την ακρίβεια «φοιτητοπατερίστικη». Οταν όμως οι συζητήσεις αυτές μένουν έξω από το αμφιθέτρο ή την αίθουσα και μέσα γίνεται μάθημα που να είναι μάθημα και οι εξετάσεις είναι εξετάσεις και όχι χαϊδολόγημα τότε γίνεται το θαύμα της προσαρμογής όλων στις συνθήκες αυτές.

Η κρίση στα πανεπιστήμια δεν περιορίζεται βέβαια στα παραπάνω. Υπάρχουν θέματα επιπέδου διδασκόντων, αλλά και επιπέδου φοιτητών . Υπάρχουν θέματα αξιολόγησης όλων των ΑΕΙ και ΤΕΙ και (θαρραλέας) κατάργησης όλων όσων από αυτά δεν πληρούν τα κριτήρια. Μόνο μέσα από τέτοιες διεργασίες θα επανακτήσουν τα πανεπιστήμια τη χαμένη τους αίγλη (που είχαν κάποτε) και θα κλείσει εν τοις πράγμασι ο δρόμος στους κυνικούς εμπόρους των κολλεγίων.

πηγή: protagon.gr

Read More

Πανεπιστήμια: η άλλη κρίση

Του Γιάννη Βαρουφάκη

Όταν διάβασα τον Σταύρο Θεοδωράκη να γράφει κριτικά για το σινάφι του, ένιωσα ότι αξίζει να κάνω ένα διάλειμμα, αφήνοντας για λίγο την οικονομική κρίση, και να καταπιαστώ με μια πιο προσωπική κρίση. Με σκέψεις που προκάλεσαν οι τελευταίες καταλήψεις του περασμένου Δεκέμβρη στο πανεπιστήμιο. Κάποια στιγμή, μετά από μία κατάληψη, έγραψα θυμωμένος ένα άρθρο (βλ. Καθημερινή, 4 Δεκεμβρίου) στο οποίο περιέγραφα τον φόβο των φοιτητών μου την στιγμή που «εξωσχολικά» στοιχεία, με καλυμμένα τα πρόσωπα, εισέβαλαν στο κτήριο της Νομικής Σχολής εν ώρα μαθήματος.

Μερικές μέρες αργότερα, και μετά την δημοσίευση του άρθρου εκείνου, το έργο επαναλήφθηκε (στις 10 Δεκεμβρίου για την ακρίβεια). Ίδια ώρα, ίδια αίθουσα, ίδιος αχός από τις σκάλες, φωνές, καλυμμένα πρόσωπα, ανησυχία στο αμφιθέατρο. Οι εισβολείς πρώτα κατέστρεψαν τα τραπεζάκια των παρατάξεων απ’ έξω και μετά άνοιξαν την πόρτα και μπήκαν στο αμφιθέατρο. Όταν τους ζήτησα να αφήσουν τους φοιτητές να βγουν θίχτηκαν: «Δεν είμαστε τρομοκράτες» μου απάντησαν και, παρά την φορτισμένη ατμόσφαιρα, μας άφησαν να φύγουμε αβίαστα.

Βγήκαμε στον χειμωνιάτικο αέρα και σκορπίσαμε όπως και την προηγούμενη φορά. Η διαφορά είναι ότι εκείνη την φορά, αντίθετα με την προηγούμενη, το κυρίαρχο συναίσθημά μου δεν ήταν ο θυμός. Όχι επειδή είχα συνηθίσει την βία. Αυτή δεν συνηθίζεται. Αλλά επειδή το συναίσθημα που με κυρίευσε ήταν εντελώς διαφορετικό. Ήταν η ντροπή!

Για χρόνια τώρα οι συνάδελφοί μου κι εγώ εξευτελιζόμασταν από τις φοιτητικές παρατάξεις που έχουν στήσει τα τραπεζάκια τους ακριβώς έξω από τις αίθουσες διδασκαλίας με τρόπο που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη, και επικίνδυνη, την είσοδο και την έξοδο στα αμφιθέατρα. Τα στερεοφωνικά τους μας εξανάγκαζαν να κάνουμε μάθημα φωνάζοντας για να ακουστούμε πάνω από την μουσική τους. Οι συνεχείς εκκλήσεις μας να ησυχάσουν, να απομακρύνουν τα τραπεζάκια από τις πόρτες των αμφιθεάτρων (ώστε σε περίπτωση κινδύνου να μην θρηνήσουμε θύματα), προκαλούσαν την θυμηδία των "υπευθύνων". Σιγά-σιγά αποδεχθήκαμε αυτή την βία και συμμορφωθήκαμε στις επιταγές τους.

Καταλαβαίνετε λοιπόν την ντροπή μου όταν, εξερχόμενος από το αμφιθέατρο με τους φοιτητές μου υπό την επίβλεψη των κουκουλοφόρων, ένιωσα ταυτόχρονα απέχθεια αλλά και αγαλλίαση βλέποντας αυτά τα τραπεζάκια, και ιδίως το στερεοφωνικό που με εξευτέλιζε τόσο καιρό, να κείνται στο πάτωμα. Κομμάτια. Πιο δίπλα σε έναν τοίχο, οι βίαιοι καταληψίες είχαν γράψει κι ένα σύνθημα που με έκανε να γελάσω: "Όταν κλέβει ένας καθηγητής το ονομάζουν Κλοπή. Όταν όμως κλέβουν πολλοί το ονομάζουν Έρευνα." Αφού γέλασα συνοφρυώθηκα σκεφτόμενος ότι αυτή η μεγάλη αλήθεια είναι αδύνατον να συζητηθεί στην Γενική μας Συνέλευση...

Στο δρόμο για το σπίτι μία σκέψη τριγυρνούσε στο μυαλό μου: αυτό που εγώ έπρεπε να έχω πετύχει, ως πανεπιστημιακός, δηλαδή την εξασφάλιση ελάχιστων συνθηκών για την διεξαγωγή του μαθήματος με περιορισμό των παρατάξεων, το πέτυχαν τελικά οι κουκουλοφόροι δια της βίας. Έστω και για μερικές μέρες, μέχρις ότου οι δυνάστες μας επέστρεψαν με νέα τραπεζάκια, νέο απαστράπτον στερεοφωνικό, και βεβαίως την ίδια νοοτροπία.

Ντρέπομαι που το εξομολογούμαι. Από τότε που ήρθα στην Ελλάδα έχω μπει κι εγώ στην λογική της συμμόρφωσης προς τας υποδείξεις της "άλλης" βίας – της βίας που προέρχεται από τους «νόμιμους» φορείς της: Τους επαγγελματίες συνδικαλιστές, τους συναδέλφους που ιδιωτικοποιούν το πανεπιστήμιο εκ των έσω στο όνομα της έρευνας και των προγραμμάτων (ο πιο χυδαίος συνδυασμός των αρνητικών του δημοσίου με τα αρνητικά της αγοράς), την πλειοψηφία των φοιτητών που, με τη πίεση των οικογενειών τους, επιμένουν να μετατρέψουν το πανεπιστήμιο σε εξεταστικό κέντρο.

Παραμένω ταγμένος στην πάταξη της βίας αλλά πρέπει να το παραδεχτώ: Μπορεί να καταδικάζουμε την βία των κουκουλοφόρων, αλλά εμείς οι καθωσπρέπει νομιμόφρονες δεν κουνάμε ούτε το μικρό μας δακτυλάκι εναντίον της καλυμμένης βίας που εκφράζεται νόμιμα στο πανεπιστήμιο όλη την ημέρα, κάθε μέρα.

Έξι μήνες μετά, τα τραπεζάκια είναι πάντα εκεί. Οι επαγγελματίες συνδικαλιστές διαμεσολαβούν μεταξύ δασκάλων και φοιτητών, εκλέγουν Προέδρους Τμημάτων, Κοσμήτορες και Πρυτάνεις, απαιτούν να εξετάζονται τα μαθήματα 3 φορές το χρόνο, λες και είναι ρουλέτα και κάποια στιγμή θα κάτσει η μπίλια. Γενικά, η γενικευμένη απαξίωση συνεχίζεται. Κι εμείς στις αποφοιτήσεις των φοιτητών μας, στις συνελεύσεις των οργάνων μας, στις συνεντεύξεις μας στα ΜΜΕ βγάζουμε τους ίδιους δεκάρικους λόγους, περί πανεπιστημιακών αρχών και αξιών...

Αλήθεια, λέτε αυτή η οικονομική κρίση, που μάλλον θα τα αλλάξει όλα, να αλλάξει και εμάς τους δειλούς πανεπιστημιακούς; Προς το παρόν δεν βλέπω πώς θα γίνει κάτι τέτοιο αλλά δεν παύω να το ελπίζω.

πηγή: protagon.gr

Read More